De verborgen kant van digitale diensten: de uitdagingen van de cloud zijn van invloed op alle EU-burgers

De cloud is de basis waarop bedrijven hun diensten aanbieden in de nieuwe economie. Het heeft de afgelopen jaren talloze baanbrekende innovaties mogelijk gemaakt. Maar de cloud is nog altijd het verborgen gezicht van de digitale revolutie, waarvoor het grote publiek maar weinig interesse toont. Toch staat de cloud centraal in de grootste uitdagingen van tegenwoordig, vooral wat betreft de bescherming en verwerking van persoonlijke gegevens. Xavier Perret legt uit waarom het belangrijk is om een Europese cloudprovider te hebben onder 's werelds grootste spelers op de webmarkt.

We hebben het bijna dagelijks over de digitale revolutie. OVH biedt bedrijven de basis voor deze revolutie: cloud computing. En toch is OVH niet algemeen bekend bij het grote publiek. Hoe komt dat?

OVH is de fabriek die de technische bouwstenen creëert voor de basis van de digitale revolutie. We praten altijd over internet als iets virtueels. OVH behandelt het hardware-aspect ervan; het uiterst materiële gedeelte. Bedrijven hebben infrastructuren nodig om de gegevens die zij produceren op te slaan: datacenters, servers, een wereldwijd glasvezelnetwerk en netwerkapparatuur, verspreid over de hele wereld. Zo heeft OVH bijvoorbeeld meer dan 300.000 fysieke en meer dan 350.000 virtuele servers in de huidige 27 datacenters. Voor het beheer van zo‘n park werken medewerkers dag en nacht om de beschikbaarheid en maximale beveiliging van de infrastructuur te verzekeren. Want voor onze economie zijn deze factoren nu onmisbaar. OVH telt momenteel 2400 werknemers over de hele wereld en is van plan om er het komend jaar nog eens 1000 bij aan te nemen. Hoewel we geen bekend merk zijn, geloof ik dat velen onder u al eens van ons hebben gehoord. Of misschien heeft u onze servers al eens gebruikt zonder het te beseffen, door een digitale service te gebruiken die door een van onze klanten wordt aangeboden. En we hebben veel klanten – meer dan 1 miljoen wereldwijd!

De IT van bedrijven, maar ook van de overheid, werd vroeger binnen de organisaties zelf beheerd. Vanaf eind jaren 2000 is een massale migratie van bedrijfs-IT naar de cloud begonnen. Het beheer van een IT-infrastructuur kan beperkend zijn en kostbare investeringen met zich meebrengen, om nog maar te zwijgen van IT-beveiliging, waarvoor steeds specifiekere vaardigheden vereist zijn. De cloud zorgt voor eenvoud, flexibiliteit en schaalbaarheid. Of het nu gaat om e-commercesites, jobgerelateerde mobiele en webapplicaties, intranet, muziek- of videostreaming, online gaming, managementpanels, ...tegenwoordig biedt de cloud bijna alle soorten diensten, waardoor bedrijven sneller kunnen innoveren door zich te richten op hun eigen business, hun daadwerkelijke meerwaarde. En dit is steeds minder gebaseerd op het beheer van de IT-architectuur!

IT wordt nu ‘as-a-service’ gebruikt, en bedrijven zoals OVH beheren de hardware-lagen, het onderhoud en de hardware- en software-updates voor serverparken: en dat is de cloud! Met slechts een paar klikken krijgt u de resources die u nodig hebt om een nieuw project te implementeren, een idee te testen, of piekbelastingen te verwerken. Deze resources kunnen binnen enkele minuten worden geleverd, en u betaalt alleen voor wat u gebruikt. Deze revolutie is onzichtbaar voor het grote publiek, dat in toenemende mate IT-diensten gebruikt in het dagelijks leven, en daarmee de explosieve groei ervan veroorzaakt.

Dit brengt op zijn beurt een exponentiële toename van de gegevensproductie, momenteel +40% per jaar (bron: IDC). Hierdoor ontstaat er een groeiende behoefte aan opslag- en dataverwerkingscapaciteiten, vooral wat betreft big data, machine learning, deep learning en de technologie waarover we steeds meer horen: kunstmatige intelligentie.

Zo produceert een geautomatiseerde fabriek binnenkort al meer dan één petabyte aan data per dag, en een zelfrijdende auto maar liefst vijf petabytes. Maar de verzamelde gegevens zijn ook persoonlijk en gedragsmatig, gebruikt door algoritmen om de digitale diensten die u dagelijks gebruikt te verbeteren en aan te passen aan uw behoeften.

In een tijd waarin GAFAM (Google, Apple, Facebook, Amazon, en Microsoft) worden gezien als de nieuwe leiders van de economie met onbeperkte macht, treedt OVH op als Europese concurrent. Is het belangrijk om in een mondiale economie een Europees alternatief te hebben voor de grote Amerikaanse bedrijven die momenteel het web domineren?

Gegevens worden dagelijks op grote schaal verzameld en gebruikt met (in meer of mindere mate) geïnformeerde toestemming van gebruikers, waarvoor ze in ruil steeds beter presterende diensten ontvangen voor gebruik in zowel hun dagelijkse als professionele leven.

De GDPR - General Data Protection Regulation (ofwel de AVG - Algemene Verordening Gegevensbescherming) zal vanaf 25 mei 2018 in werking treden. Dit is een groot project dat de gegevensbeschermingswetgeving in alle landen binnen de EU zal standaardiseren en strengere richtlijnen zal opstellen voor bedrijven die gegevens verwerken - en dat betekent tegenwoordig bijna alle bedrijven! Het doel is ‘EU-burgers controle te geven over hun persoonlijke gegevens en de regelgeving voor internationale bedrijven te vereenvoudigen’.

Dit is een grote stap voorwaarts en bevestigt dat de EU zich inzet voor de bescherming van de privacy en geheimhouding van gegevens. Bedrijfsgegevens vallen ook onder deze bescherming, die stand moet houden tegen de steeds intensere internationale concurrentie (een ander neveneffect van de digitale revolutie).

Ik ben van mening dat de invoering van deze nieuwe verordening (die een grote onderneming voor bedrijven is) ook een gelegenheid biedt om het publiek bewust te maken van gegevensbescherming.

Uit een onderzoek van de ICO is gebleken dat slechts 3 op de 4 Nederlanders goed begrijpt hoe hun persoonlijke gegevens worden gebruikt door bedrijven en organisaties. Het onthulde ook dat slechts 20% vertrouwen heeft in bedrijven die hun persoonlijke informatie opslaan.

De tijd is aangebroken om dit wantrouwen en gebrek aan informatie te overwinnen, en een beter begrip te krijgen van de uitdagingen, vooral wat betreft de locatie waar data wordt opgeslagen en welke wettelijke voorschriften er van toepassing zijn. Het moet de EU-burgers duidelijk zijn dat de cloud geen denkbeeldige 'wolk' is die boven onze hoofden hangt. Uw gegevens worden fysiek opgeslagen in datacenters en er zijn verschillende privacybeleidsregels, afhankelijk van of het datacenter zich bevindt in Duitsland, Europa of de Verenigde Staten is (denk aan de American Patriot Act of de monitoringprogramma's die de afgelopen jaren zijn geïmplementeerd). Hetzelfde geldt wanneer data in bijvoorbeeld Duitsland wordt gehost, maar door een cloudprovider die onder Amerikaanse of Aziatische wetgeving valt (in de extraterritoriale toepassing van bepaalde voorschriften). China heeft immers ook met succes de IT-markt betreden en wil nu ook Europa veroveren.

Met een huidige sterke groei van meer dan 30% per jaar - en in een business die aanzienlijke investeringen vereist - zal de cloudmarkt de komende jaren sterk consolideren. Eigenlijk is dit proces al begonnen. Binnenkort zullen er misschien tien cloudproviders de markt delen. Daarom vinden wij het zo belangrijk dat bedrijven en hun eindgebruikers ook toegang hebben tot een Europees alternatief voor Amerikaanse en Aziatische cloudproviders.

Het gaat hier om datasoevereiniteit, en gezien het belang dat digitale technologie tegenwoordig in ons dagelijks leven heeft, moeten deze geopolitieke kwesties aan Europese burgers bekend worden gemaakt.

OVH is de Europese leider in de cloudsector. Om zijn positie te versterken, versnelt het bedrijf zijn internationale groei door nieuwe datacenters te bouwen in Duitsland, Engeland, Polen, Azië ...en in de Verenigde Staten - maar met een strikte juridische scheiding tussen de Amerikaanse eenheid en de rest van de OVH-groep. We willen onze klanten over de hele wereld ondersteunen, ongeacht waar hun technologische innovaties zullen worden gebruikt.

Wat onderscheidt de OVH Cloud van andere cloudoplossingen? Wanneer we spreken over opslagtechnologie en dataverwerking, wat onderscheidt Europa dan van de rest van de wereld?

Naast de juridische aspecten, die natuurlijk van het grootste belang zijn, verdedigen we ook een ander cloudmodel: de open cloud. Bij OVH zijn wij ervan overtuigd dat bedrijven op het digitale vlak keuzevrijheid moeten behouden. Naast de vrije keuze van cloudaanbieders, omvat dit ook de vrijheid om ze te wijzigen, applicaties te splitsen bij verschillende providers, een deel van de infrastructuur in eigen beheer te houden (hybrid cloud), en de locatie van de opgeslagen data te bepalen. Het is belangrijk om deze vrijheid te respecteren en te beschermen.

Data-omkeerbaarheid (dat wil zeggen, het vermogen om het te migreren of het terug te zetten) is niet altijd mogelijk of kan, in ieder geval vanwege technische lock-in-effecten, buitengewoon complex zijn. Om dit tegen te gaan, hebben we onze cloudoplossingen gebaseerd op technologische standaarden, waaronder een aantal open-source technologieën.

De cloud is een belangrijk onderwerp voor bedrijven geworden. Te belangrijk om risico‘s te nemen of zich levenslang aan één provider vast te leggen. Door een open cloud te verdedigen, kunnen we voorkomen dat dominante spelers de regels vaststellen, alleen omdat ze een deel van de markt beheersen.

Deze actieve aanpak is onlangs concreter geworden. Op initiatief van OVH werd de Open Cloud Foundation opgericht, bestaande uit ongeveer 30 bedrijven, professionele verenigingen, openbare organisaties en onderzoekscentra. Deze stichting is ook geïnteresseerd in bemiddeling (een steeds vaker voorkomende keuze om tussenpersonen te gebruiken, zodat eindgebruikers uw diensten kunnen bezoeken of ontdekken: zoekmachines, marktplaatsen, enz.), Evenals nieuwe kwesties met betrekking tot intellectueel eigendom met de opkomst van kunstmatige intelligentie en 'cognitive computing as-a-service', die u kunt trainen met uw data, terwijl de 'getrainde neuronen' niet bij u horen.

Ik denk dat de Europese aanpak zich met name op één essentieel punt onderscheidt: ons besef van de sociale impact van deze digitale tsunami. Europeanen, en vooral de Fransen, beginnen een gezonde kritische relatie met de nieuwe technologie te ontwikkelen wat betreft de meerwaarde én de schadelijke effecten ervan. Denk maar aan vooroordelen/onzuiverheden die de algoritmen kunnen insluipen, in een tijd waarin ze juist een groot effect op ons leven beginnen te krijgen, onze relatie met informatie beïnvloeden, en onze keuzes kunnen sturen op het gebied van politiek, cultuur, en waar we heen gaan. Deze invloed gebeurt met vermeende ‘neutraliteit’, en het blijft erg belangrijk om er kritisch naar te blijven kijken!

De voordelen van culturele uitzondering zijn duidelijk voor iedereen die cultuur niet als een ‘goed’ willen beschouwen in de internationale verdragen, zoals met betrekking tot de handel. Zo is het bijvoorbeeld goed dat we een onafhankelijke Europese filmindustrie hebben ten opzichte van de Amerikaanse (en in de toekomst ook de Chinese) kaskrakers. Dit is de enige manier om overheersing te voorkomen en culturele diversiteit te waarborgen.

Hetzelfde geldt voor de cloud: industriële overheersing vanuit de VS in de digitale markt zal onvermijdelijk leiden tot culturele overheersing, zoals uitgelegd door Farhad Manjoo, die beweert dat de vijf belangrijkste technologiebedrijven in Silicon Valley de technologische industrie zullen blijven domineren.

Door een plaats op de markt te claimen en Europese waarden toe te passen op cloudinfrastructuur en dataverwerking, speelt OVH een strategische rol in de manier waarop bedrijven zichzelf digitaal transformeren.

Moeten we ons dan inhouden? Niet te snel nieuwe technologieën aannemen en inzetten?

Inhouden, nee. Maar we moeten er meer over nadenken. Alle bedrijven zijn betrokken bij deze digitale transformatie. Als we nu afremmen, lopen we het risico om de digitale trein te missen en ingehaald te worden door nieuwkomers, die van de nieuwste technologieën kunnen profiteren om de markt op te schudden - de markt die momenteel wordt gedomineerd door gevestigde spelers (die kunnen worstelen hun eigen meerwaarde te vernieuwen, omdat hun management en IT gewoon te traag bleven ..‘inertia creeps!’). Maar inspringen op de digitale transformatie is niet alleen een pure verdedigingstactiek. Het is ook een aanvallende strategie: digitale technologie biedt bedrijven de mogelijkheid om hun efficiëntie te vergroten en zich meer te richten op hun vak en eigen knowhow. Kortom, om zichzelf opnieuw uit te vinden.

Het is verleidelijk om meteen alle mogelijkheden van spraakherkenning, gespreksanalyse, gezichts- en objectherkenning in foto's en video's etc. te gebruiken, om aangeboden diensten te verrijken. Zoveel data-intensieve technologieën... We moeten echter voorzichtig zijn in deze wereld van digitale diensten die culturele, historische en territoriale grenzen negeren, en veel aandacht schenken aan hoe en waarom we data verzamelen, verwerken en gebruiken. Als we niet waakzaam zijn over de gegevens die we verzamelen, kunnen gebruikers zich gaan keren tegen de diensten die ze aanvankelijk geweldig vonden, omdat ze zich bewust worden van de ware prijs: het verlies van controle over hun privacy.

Zijn de cloud en algoritmen neutrale technologieën?

Het eerste stadium van algoritme dateert uit de 9e eeuw, rond dezelfde tijd als het begin van algebra. Vandaar de naam algoritme, die is afgeleid uit het Arabisch. In de jaren zeventig verschenen de eerste rekentools waarmee de eerste algoritmen automatisch konden worden uitgevoerd. Sindsdien is de rekenkracht van IT-hardware gestaag toegenomen, terwijl de algoritmen verder zijn geoptimaliseerd.

In de afgelopen jaren is er veel veranderd en is het wijdverbreide gebruik van algoritmen mogelijk geworden. Met cloud computing-technologieën kunnen grote hoeveelheden gegevens worden opgeslagen en verwerkt tegen relatief lage kosten. De prestaties van supercomputers, die enkele jaren geleden slechts door een paar grote bedrijven en onderzoeksinstellingen konden worden gekocht, zijn nu voor elke startup beschikbaar.

Het directe gevolg is dat de algoritmen nu een enorme invloed hebben op ons leven. Een algoritme is echter niet neutraal. In het beste geval sluit het perfect aan bij de wensen van zijn ontwikkelaars. In het ergste geval bevat het bepaalde afwijkingen, zonder dat de ontwikkelaars hiervan op de hoogte zijn.

Deze afwijkingen zijn voornamelijk sociologisch en cultureel van aard en bevinden zich in de datasets. Ze sluipen het algoritme binnen via zelflerende mechanismen, en kunnen mensen vangen in ‘cognitieve bubbels’ of zelfs ongelijkheden herhalen en versterken.

Een op het eerste gezicht perfect rationeel, wiskundig algoritme kan dus ongemerkt afwijkingen en ongelijkheden bevatten. Is dat een probleem als het gaat om de aanbeveling van een TV-serie of een film in een VOD-dienst, of van de geautomatiseerde creatie van een playlist op een audio streaming-site? Alles is relatief.

Maar als het algoritmen zijn die worden ingezet in andere sociale sectoren, zoals gezondheidszorg, justitie, verzekering, financiën, of zelfs de bestrijding van belastingontduiking, moeten we ons absoluut afvragen: "Welke politieke agenda hebben deze algoritmen? Wat is hun logica?". We kunnen hierbij verwijzen naar het (Franse) boek ‘A quoi rêvent les algorithmes?’ (‘Waar dromen algoritmen van?’) van socioloog Dominique Cardon, dat een antwoord op deze vraag lijkt te geven.

En we moeten nadenken over de voorwaarden die we moeten stellen om de controle te behouden, in het tijdperk van algoritmen en kunstmatige intelligentie. Ted Harris heeft een TED-talk over dit onderwerp gepresenteerd, met de vraag: kunnen we AI maken zonder er controle over te verliezen?

Pedagogie, design, het recht om algoritmen te controleren (om het black box-effect tegen te gaan), maar ook het loyaliteitsprincipe (rekening houden met gebruikersbelangen), zijn zeer interessante benaderingen voor de aanpak van dit probleem.

Net als algoritmen is de cloud een technologie die zowel goede als slechte effecten kan hebben. Daarom denk ik dat ethiek het volgende gebied zal zijn dat zeker moet worden geïntegreerd in de wereld van marketing en IT.